Minyatür

Minyatür sözcüğü Latince’de “minium”, İngilizce’de “illumination”, Fransızca‘da “miniature” ve Almanca’da ise “miniatur” olarak kullanılmış ve Türkçe’ye “minyatür” şeklinde girmiştir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde; “Eskiden el yazması kitaplara yapılan sulu boya resim.” Diğer bir ifadeyle “Bir noktadan bakışa önem vermeyen, kişilerin önemine göre beti büyüklüğü dikkate alınan, ışık-gölge anlatımı ve oylum duygusunun yansıtılması bulunmayan düz boyalı resim” olarak açıklanmaktadır.

Türklerde minyatür için daha çok “nakış” sözcüğü kullanılmış, minyatür sanatçısına ise “resim yapan, ressam” anlamına gelen “nakkaş” ya da “musavvir” denilmiştir. Minyatür geniş anlamıyla el yazmalarında metni aydınlatmak amacıyla yerleştirilen açıklayıcı resimler olarak tanımlanmıştır.

Minyatür, kitapları resimlemek amacıyla yapıldığından boyutları küçük tutulmuştur. Nakkaşlar kitabın metninde anlatılan olayları resimlerken ışık–gölge, perspektif veya renk değerleri gibi Avrupa resmine özgü unsurları aramamışlardır. Nesnelerine canlıları çoğu kez doğadan soyutlayarak katmış, onları gerçek görünümlerinden farklı olarak, daha çok düşündüklerini ve tasarladıklarını resmetmişlerdir.

Minyatürler tarihi olayları betimleyen, dönemin yaşam tarzını, örflerini, adetlerini, geleneklerini, göreneklerini aktaran önemli belgelerdir. Daha çok kağıt, fildişi, papirüs gibi yüzeyler üzerine yapılan minyatür resmi kendine has özellikleri olan bir resim sanatıdır. Kullanım alanının genişliğiyle birçok kültürün etkisini de taşıyan minyatürün kaynağı tam olarak bilinmemektedir. Minyatür sanatının bir Doğu sanatı olduğu ve Batı’ya Doğu’dan geldiği ileri sürülmektedir. Türkler de ise bu sanatın ilk örnekleri Uygur Türklerinde rastlanır. Türklerde İslam kültürünün etkisiyle hat, tezhip, ebru gibi sanatların yanında minyatür sanatı da gelişme göstermiştir. Türk minyatür sanatı, en verimli dönemini 16. ve 17. yüzyıllarda göstermiştir.